Altılı Masa Türkiye’yi nasıl yönetecek: Bir geçiş süreci senaryosu

ANKARA – Cumhur İttifakı partilerinin ‘erken seçim yok’ açıklamalarına nazaran 18 Haziran 2023’te yapılacak seçimlere 9 ay 7 gün kaldı. Adayı ve ittifak yapısı aşikâr olan AK Parti ve MHP alanlara inerken muhalefetin ne yapacağına dair birçok soru işareti bulunuyor. Ekim ayı başında ikinci çeşit görüşmelerine başlayacak Altılı Masa’nın önünde Türkiye’yi nasıl yöneteceklerini ortaya koyan geçiş süreci yol haritası, ortak aday ve seçim ittifakından oluşan 3 kritik başlık bulunuyor.

Altılı Masa’nın seçimleri kazanması durumunda Türkiye’yi nasıl yöneteceğini içeren geçiş süreci yol haritası üzerinde partilerin çalışmaları tamamlanmak üzere. “Cumhurbaşkanı hangi yetkileri kullanacak, hangi yetkileri nasıl devredecek, atamaları kim nasıl belirleyecek, ortak idare nasıl olacak” üzere birçok soruya karşılık arayan bu çalışmanın, önderlerin bundan sonraki toplantılarında netleştirmesi bekleniyor.

LİDERLERİN YER ALACAĞI DAR KABİNE

Altılı Masa’da yer alan her siyasi parti bu mevzularda farklı senaryolar üzerinde çalışıyor. Lakin üzerinde en çok konuşulan senaryo başkanların içinde yer aldığı kabine dışında bir heyetin oluşturulması. 6 önderden birinin Cumhurbaşkanı olması durumunda öteki başkanların -milletvekili olmayı düşünmedikleri takdirde- Cumhurbaşkanı Yardımcısı olabileceği tabir ediliyor. Cumhurbaşkanının başkanlık edeceği bu dar heyette daha evvelki parlamenter sistemdeki başbakan yardımcılığında olduğu üzere her Cumhurbaşkanı Yardımcısına çeşitli yetki alanları tanınacak. Bu vazife alanı ve yetkilerin de başkanların partilerinin oy oranına nazaran şekillenebileceği kaydediliyor. Heyet Merkez Bankası üzere kritik kurumlara atamalar ve tekrar kıymetli hususlarda alınacak kararlarda kelam sahibi olacak. Ortak idare için oluşturulacak bu şuranın “Cumhurbaşkanlığı Kurulu” ya da “dar kabine” olarak nitelenebileceği söz ediliyor.

CUMHURBAŞKANI ANAYASAYA NAZARAN KİMİ YETKİLERİNİ DEVREDEBİLİR

Peki mevcut anayasa buna imkan veriyor mu? Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı 1 No’lu Kararnamesi’nde Yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanına ilişkin olduğu kaydedilirken “Cumhurbaşkanı, yetkilerinden bir kısmını gerektiğinde sonlarını yazılı olarak belirterek astlarına devredebilir. Lakin devrettiği yetkiyi, gerek gördüğünde kendisi de direkt kullanabilir” deniyor. Bu çerçevede çıkarılacak bir kararname ile kimi yetkilendirmelerde badire yaşanmayacağı kaydediliyor. Kritik atamalarda oluşturulacak konseyin görüşü ve imzasına başvurulurken kimi atamalarda ise yalnızca ilgili Cumhurbaşkanı Yardımcısı ya da bakanın onayının aranabileceği de kaydediliyor.

CUMHURBAŞKANI ADAYI VE ÖNDERLER PROTOKOL İMZALAYACAK

Hazırlıkları süren geçiş süreci yol haritasında önderler mutabık kalırsa ortak Cumhurbaşkanı adayı belirlenecek. Aday ve önderler geçiş sürecinde nasıl bir idare sergileyeceklerini, iktisattan dış siyasete birinci etapta atacakları adımları ve parlamenter sisteme geçiş süreci takvimini içeren bir protokole imza atarak bunu kamuoyuna da ilan edecek. Seçimleri kazanmaları durumunda çıkarılacak birinci kararnameler de varılan uzlaşma doğrultusunda seçim öncesinde hazırlanmış olacak.

Geçiş süreci çalışan kurmaylar “Tek adam sistemi” olarak nitelendirdikleri bu sistemin karşısında geçiş süreci bitene kadar “ortak yönetim” vaadiyle yola çıktıklarının altını çizerken “Türkiye birinci kere bu türlü bir süreç yaşıyor. 6 farklı görüşte parti var. Seçim öncesi, seçim süreci ve sonrasını konuşuyoruz. Altılı Masa bir takım hareketi olmak zorunda. Bir sistem değişikliği vaat ediyoruz. O nedenle seçimden evvel de yalnızca Cumhurbaşkanı adayını değil, takımını da büyük ölçüde açıklamak durumundayız. Seçim takvimi açıklandığında kamuoyu yalnızca adayın ismini değil birlikte hareket edeceği isimleri de öğrenecek” değerlendirmesini yaptı.

BAKANLAR ŞURASI MECLİS ARİTMETİĞİNE NAZARAN BELİRLENECEK

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde yürütme yetkisine sahip olan Cumhurbaşkanı istediği isimlerden bir kabine oluşturabiliyor. Muhalefetin geçiş sürecinde de bu türlü bir kabine yeniden yer alacak. Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının da yer alacağı “geniş kabine”deki bakanların belirlenmesinde ise seçimlerden sonra oluşan Meclis aritmetiğinin belirleyici olacağı tabir ediliyor. Yani Altılı Masa’daki partilerin Meclis’teki oy oranına nazaran verecekleri bakan sayısı aşikâr olacak. Lakin bakanlar Meclis aritmetiğine nazaran belirleneceği için isimleri seçimden sonra belirli olacak.

BÜROKRAT LİSTESİ ÇALIŞILIYOR

Geçiş süreci çalışması kapsamında partiler seçimden sonra atamaları yapılmak üzere bürokrat listesi de çalışmaya başladı. Altılı Masa kurmayları hazırlanan bu listelerin muhakkak “parti-partili listesi” olmadığını belirtirken yalnızca kurumlarda liyakat sahibi bireylerin tespit edilmeye çalışıldığına dikkat çekti. Partilerin kendi mutfaklarında yaptıkları bu çalışmanın daha sonra 6 parti ile birlikte ele alınması bekleniyor.

CUMHURBAŞKANI ADAYI İÇİN EN ERKEN ARALIK SONU İŞARET EDİLİYOR

Altılı Masa’nın ortak Cumhurbaşkanı adayının kim olacağı sorusunun kısa müddette cevap bulması beklenmiyor. Önderler seçim takvimi açıklanmadan adayın muhakkak olmayacağını ilan ederken en erken tarih olarak aralık ayı sonu konuşuluyor. Cumhurbaşkanı adayı için son günlerde en çok konuşulan isim CHP Genel Lideri Kemal Kılıçdaroğlu. “İktidarın Kılıçdaroğlu’nun aday olmasını istediği” yorumlarına parti kurmayları, “AK Parti Kılıçdaroğlu’nu istiyor olsa seslerini çıkarmaz, amaç yapmazlardı. Bu görüşün tersine Kılıçdaroğlu’nu istemediklerini düşünüyoruz. Hakkında ne söyleyecekler, ne tezde bulunacaklar?” değerlendirmesi yapıyor. Kılıçdaroğlu’nun Altılı Masa’da Cumhurbaşkanı adaylığı için belirtilen “uzlaşmacı, özgürlükçü, demokratik kıymetleri içselleştirmiş, milletin tamamını kucaklayan, siyasi ahlak unsurlarını benimseyen, liyakat sahibi” kriterlerini karşıladığını belirten CHP’li bir kurmay “Kılıçdaroğlu aday olmazsa bunun münasebeti ne olacak? Tüm anketlerde çıkıyor. Alevi olması üzerinden aday olmaması üzere bir durum Türkiye’yi de demokrasiyi de bitirir” diyor.

İTTİFAK SÜRECİ: PARTİLER PAZARLIK GÜCÜNÜ ARTIRMAYA ÇALIŞIYOR

Altılı Masa’nın birlikte yönetme programı ve aday kadar değerli mevzu başlıklarından bir oburu de ittifak süreci. Altılı Masa’nın seçime nasıl bir kombinasyonla gideceği belirli değil. En çok vilayet bazlı ittifak konuşuluyor. Bu kapsamda CHP ve YETERLİ Parti listelerinin başka 4 partiye açılması da kelam konusu olabilir. Cumhurbaşkanı adayını çıkaracak olan CHP’nin bilhassa listelerini açması gerektiği, bunun da hem listelerini açacağı partilerde hem de CHP içinde yaratabileceği meseleler açısından kriz üretmeye hamile olduğu kaydediliyor.

Altılı Masa’da partiler ortası yaşanan kimi tartışma ve restleşmelerin de bu milletvekili listelerinde pazarlık gücünü artırma ve oy tabanını genişletme hedefi taşıdığı yorumu yapılıyor. En son yaşanan “HDP’ye bakanlık” tartışmasında CHP’nin ret açıklamalarına rağmen ÂLÂ Parti’nin sert tavrı da iki parti ortasında oy geçirgenliği ile bedellendiriliyor. Bilhassa Ege, Akdeniz ve Trakya’da iki parti tabanında oy geçişine dikkat çeken CHP’li bir kurmay, “CHP’li olup da HDP’ye uzaklıklı seçmene, “biz masadayız fakat CHP’den çok farklıyız. Saraya muhalif olup HDP’den de rahatsız olan varsa buyursun bize gelsin iletisi var burada. Bir manada CHP seçmenine yelken açılıyor” yorumu yapıyor.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*